IRV - Thời gian vừa qua, đã có nhiều thông tin thất thiệt về chính sách lương thực mới, về việc xuất khẩu, tăng giá gạo, gây ảnh hưởng xấu đến người dân và doanh nghiệp. Do đó, ngày 24/8, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Hiệp hội lương thực Việt Nam (VFA) đã tổ chức họp báo "Tình hình sản xuất, xuất khẩu gạo những tháng cuối năm 2011", nhằm công bố những thông tin chính thức về tình hình sản xuất, xuất khẩu gạo năm 2011 và công tác điều hành mặt hàng này của Nhà nước.

Ông Trương Thanh Phong - Chủ tịch Hiệp hội lương thực Việt Nam, TGĐ Cty lương thực miền Nam cho biết, tính đến 23/8, cả nước xuất khẩu gần 4,9 triệu tấn với giá bình quân 473,2 USD/tấn, cao hơn so với 8 tháng đầu năm 2010 là 43 USD/tấn. Tổng khối lượng hợp đồng xuất khẩu gạo đã ký năm 2011 là 6,3 triệu tấn gạo, do đó từ nay đến cuối năm 2011, Việt Nam còn phải xuất khẩu 1,4 triệu tấn gạo.

Trong khi đó, chỉ tính riêng lượng gạo tồn kho của hơn 60 doanh nghiệp đứng đầu danh sách xuất khẩu đã là 1,35 triệu tấn (cả nước có 210 doanh nghiệp xuất khẩu gạo). Sản lượng dự kiến những tháng cuối năm đạt khoảng 1,2-1,5 triệu tấn gạo. Như vậy, nếu không có đột biến về sâu bệnh và thời tiết, lượng gạo trong nước sẽ đủ để cân đối nhu cầu xuất khẩu những tháng cuối năm 2011 và còn có tồn kho gối đầu cho năm 2012.

Theo ông Phong, kết quả xuất khẩu gạo so với cùng kỳ năm ngoái đạt khá cao cả về số lượng và giá trị, và đạt cao nhất so với những năm trước là do một số nguyên nhân. Trước hết là sự điều hành xuất khẩu gạo linh hoạt, nên đã tăng cả về số lượng và giá trị. Lượng hàng hóa nông dân làm ra được tiêu thụ hết với giá cao, đặc biệt là vụ hè thu ra đến đâu tiêu thụ hết đến đó nên bà con nông dân rất phấn khởi. Bên cạnh đó, dự kiến năm nay, Việt Nam đạt sản lượng hơn 41,6 triệu tấn lúa (tăng so với năm 2010 trên 1,5 triệu tấn), nên mức tăng xuất khẩu là phù hợp so với sản xuất. Hơn nữa, tại các thị xã, khu dân cư đều có cửa hàng bán lương thực bình ổn giá của nhà nước cho người tiêu dùng, giá thấp hơn 10% so với thị trường nên rất có lợi cho nhân dân. Mặt khác, Hiệp hội cũng khuyến cáo doanh nghiệp là phải có tồn kho mới ký hợp đồng xuất khẩu mới, đảm bảo dự trữ lưu thông để tham gia thị trường trong nước. Nghiêm cấm tình trạng ký hợp đồng rồi mới đi thu mua, gây lũng đoạn thị trường.

Thứ trưởng Nguyễn Thành Biên cũng cho biết, Nghị định 109/2010/NĐ-CP về kinh doanh xuất khẩu gạo đã được triển khai thực hiện. Trong đó, Điều 12 về Dự trữ lưu thông có qui định: Thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo phải thường xuyên duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 10% số lượng gạo mà thương nhân đã xuất khẩu trong 06 tháng trước đó. Và tại Điều 15 cũng qui định, khi giá gạo trong nước biến động gia tăng vượt mức quy định theo pháp luật hiện hành, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Hiệp hội Lương thực Việt Nam, căn cứ quy định của pháp luật hiện hành về bình ổn giá mặt hàng gạo và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, chỉ đạo, hướng dẫn thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo đưa ngay gạo dự trữ lưu thông bổ sung vào nguồn cung ứng thị trường trong nước. Các thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo có trách nhiệm tham gia bình ổn giá và được bù đắp các chi phí phát sinh theo hướng dẫn của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Do vậy, việc điều hành xuất khẩu gạo năm 2011 sẽ không để xảy ra đột biến, chủ động trong việc bình ổn thị trường không để tái diễn sốt giá như năm 2008. Ngay cả thị trường nội địa cũng không lo thiếu gạo do các doanh nghiệp xuất khẩu gạo sẵn sàng xuất kho dự trữ để bình ổn thị trường khi cần thiết. Ngoài ra, trong tình hình giá lên, tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM đã có các chương trình bình ổn với các loại hàng hóa thiết yếu trong đó có gạo. Riêng ở TP. HCM có 70 cửa hàng bình ổn của riêng ngành lương thực và đã phủ hết tất cả các quận huyện.

Ông Biên khẳng định, việc tăng giá trong nước không phải do điều hành xuất khẩu đột biến, không phải sản xuất không đủ nhu cầu. Hiện tại, thị trường ổn định, diễn biến, điều hành cung cầu vẫn sát sao hàng ngày, hàng tuần. Do đó, hoàn toàn khẳng định, Việt Nam đủ lượng gạo phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu, không thể xảy ra tình trạng sốt giá như năm 2008. Tuy nhiên, đã có một số phần tử tung tin thất thiệt để doanh nghiệp và người dân hoang mang, ảnh hưởng tới việc điều hành, quản lý thị trường gạo Việt Nam.

Theo ông Biên, trong lúc thị trường thế giới đang tăng, không thể ghìm giá Việt Nam để doanh nghiệp nước ngoài được lợi. Do đó thời gian qua giá gạo tăng theo thị trường thế giới, người được hưởng lợi là nông dân. Việc đưa những thông tin gây ảnh hưởng tới sản xuất kinh doanh mặt hàng quan trọng này sẽ được Hiệp hội lương thực Việt Nam phối hợp với cơ quan có thẩm quyền điều tra làm rõ.