IRV - Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) vừa xây dựng Quy hoạch định hướng đầu tư Dệt may đến năm 2020 với mục tiêu: tăng trưởng bình quân toàn ngành Dệt may giai đoạn 2011-2020 là 12-14%/năm, tăng trưởng xuất khẩu hằng năm là 15%; đưa dệt may trở thành một trong những ngành công nghiệp trọng điểm, mũi nhọn về xuất khẩu; thỏa mãn ngày càng cao nhu cầu tiêu dùng trong nước; tạo nhiều việc làm cho xã hội; nâng cao khả năng cạnh tranh, hội nhập vững chắc kinh tế khu vực và thế giới.
Sản xuất hàng may mặc xuất khẩu. Ảnh: CTV
Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, đến 31/12/2010, ngành công nghiệp Dệt may có 3.710 doanh nghiệp. Tuy nhiên, các doanh nghiệp có sự phân bố không đồng đều giữa vùng miền. Tại miền Bắc, nơi tập trung tới 30% doanh nghiệp, thì các doanh nghiệp lại chủ yếu đóng tại thủ đô Hà Nội. Khu vực miền Nam chiếm tới 62% lượng doanh nghiệp toàn Ngành, cũng chủ yếu tập trung tại TP.Hồ Chí Minh. Còn khu vực miền Trung chỉ chiếm 8% lượng doanh nghiệp toàn Ngành. Sự tập trung quá cao này dẫn đến sự cạnh tranh quyết liệt giữa các doanh nghiệp dệt may với các ngành công nghiệp khác; giữa các doanh nghiệp dệt may với nhau về đơn hàng, lao động, tiền lương... Chi phí sản xuất tăng cao do tốc độ tăng trưởng GDP bình quân tại các thành phố này đều dẫn đầu cả nước. Quỹ đất ngày càng hạn hẹp, đặc biệt là các yêu cầu về tuân thủ Luật Bảo vệ môi trường ngày càng khắt khe.
Theo phân tích của Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex), với mức thu nhập bình quân của người lao động ngành Dệt may là 120 USD/tháng (tương đương với 30 triệu đồng/năm) thì trong tương lai, dệt may sẽ không thể giữ chân người lao động tại các thành phố lớn.
Và đó cũng chính là nguyên nhân vì sao các doanh nghiệp dệt may luôn lâm vào tình trạng thiếu hụt lao động trong thời gian qua. Tốc độ phát triển ngành Dệt may quá nhanh do chưa có quy hoạch định hướng. Nhiều doanh nghiệp dệt may ra đời một cách tự phát dẫn đến nhu cầu sử dụng lao động ngày càng cao, trong khi số lao động đào tạo từ các địa phương không đáp ứng kịp nhu cầu của doanh nghiệp. Mặt khác, với mức thu nhập bình quân trên dưới 2,5 triệu đồng/tháng, lao động sẽ thích chuyển về làm ở địa phương hơn là làm ở các doanh nghiệp tập trung tại các thành phố có mức chi tiêu cao hơn ở địa phương. Để giải quyết vấn đề thiếu lao động ở các doanh nghiệp dệt may hiện nay, ngoài nỗ lực của doanh nghiệp như tăng lương, tăng phúc lợi cho lao động, thì việc đầu tư các nhà máy tại các địa phương là thực sự cần thiết. Tuy nhiên, việc lựa chọn địa phương nào để đầu tư cần được xem xét, đánh giá, lựa chọn.
Xây dựng các khu công nghiệp dệt may tập trung
Việc các doanh nghiệp dệt may chủ động dịch chuyển đầu tư về một số vùng nông thôn, không tập trung phát triển mạnh ở các đô thị như hiện nay được coi như một quy luật tất yếu. Tuy nhiên, nếu không có định hướng về đầu tư thì chỉ sau một thời gian ngắn (5-10 năm), có thể các doanh nghiệp này lại phải tiếp tục di dời. Vì vậy, ông Trần Quang Nghị - Tổng giám đốc Vinatex khẳng định, quan điểm xuyên suốt của việc xây dựng qui hoạch định hướng phát triển dệt may là nhằm: Phát triển ngành Dệt may Việt Nam đảm bảo tăng trưởng nhanh, ổn định, bền vững và hiệu quả.
Chia sẻ về vấn đề này, ông Thân Đức Việt - Giám đốc điều hành Tổng công ty CP May 10 nói, việc mở rộng sản xuất ở các tỉnh xa là một trong những chính sách giảm thiểu mất ổn định lao động ở các thành phố lớn. May 10 cũng là một trong những doanh nghiệp có nhà máy ở các tỉnh Thái Bình, Nam Định khá sớm. Nhưng những năm gần đây, xu thế dịch chuyển lao động ngành may rõ rệt hơn thì May 10 cũng dịch chuyển nhà máy may về một số địa phương để tận dụng nguồn lao động sẵn có.
Do đặc điểm là một ngành sản xuất công nghiệp có tính chuyên sâu, hợp tác rộng nên công nghiệp dệt may có tính tập trung cao theo vùng lãnh thổ, hình thành các khu công nghiệp tập trung. Tuy nhiên, mức độ tập trung ở các vùng lãnh thổ còn phụ thuộc vào truyền thống nghề nghiệp, lợi thế cơ sở hạ tầng, thu nhập bình quân, trình độ lao động, văn hóa vùng miền... Vì vậy, sau khi khảo sát tại các tỉnh trong cả nước, căn cứ vào quan điểm phát triển ngành là đảm bảo tăng trưởng nhanh, ổn định, bền vững và hiệu quả, Tập đoàn Dệt may Việt Nam đã lựa chọn một số tỉnh có khả năng đầu tư các nhà máy sản xuất dệt may, các cụm công nghiệp dệt may trong giai đoạn 2011-2020. Theo đó, các tỉnh trung du miền núi phía Bắc bao gồm Phú Thọ, Tuyên Quang, Thái Nguyên; Các tỉnh Bắc Trung bộ là Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Trị; Các tỉnh duyên hải miền Trung là Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Bình Định, Phú Yên. Các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long là Tiền Giang, Đồng Tháp; Các tỉnh Đông Nam bộ là Tây Ninh.
Vinatex là hạt nhân điều phối, kêu gọi đầu tư
Theo ông Lê Tiến Trường - Phó Tổng giám đốc thường trực Vinatex, Tập đoàn sẽ đóng vai trò nòng cốt hạt nhân để điều phối, kêu gọi các nhà đầu tư xây dựng các doanh nghiệp ở các khu vực được lựa chọn theo định hướng quy hoạch. Hiệp hội Dệt may Việt Nam và Vinatex đã có thương lượng, cùng các cam kết, thỏa thuận với các địa phương trong quy hoạch. Mục tiêu tăng trưởng bình quân giai đoạn 2011-2020 là 12-14%/năm, còn tăng trưởng xuất khẩu hàng năm là 15%/năm. Đến năm 2020, sản lượng sợi đạt 650 ngàn tấn/năm; sản lượng vải dệt đạt 2 tỷ m2 vải; sản lượng may đạt 4 tỷ sản phẩm; kim ngạch xuất khẩu đạt 25 tỷ USD, tạo việc làm cho 3 triệu lao động. Mục tiêu kim ngạch xuất nhập khẩu của Ngành đến năm 2015 đạt 18 tỷ USD và năm 2020 là 25 tỷ USD. Riêng Tập đoàn Dệt may Việt Nam, mục tiêu kim ngạch xuất nhập khẩu đến năm 2015 là 3,6 tỷ USD và năm 2020 là 5 tỷ USD.
Để đảm bảo thực hiện theo Quyết định số 36/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng đã đề ra, ông Trường cho rằng, cần tăng thêm năng lực sản xuất, cụ thể là: Giai đoạn 2011-2015 có 20 nhà máy sợi, công suất 7.000 tấn/nhà máy/năm; 14 nhà máy dệt nhuộm công suất 22 triệu m/nhà máy/năm; 96 nhà máy may công suất 3 triệu SMC/nhà máy/năm; Tạo thêm khoảng 100.000 việc làm. Giai đoạn 2016-2020, thêm 11 nhà máy sợi, công suất 7.000 tấn/nhà máy/năm; 7 nhà máy dệt nhuộm công suất 22 triệu m/nhà máy/năm; 68 nhà máy may công suất 3 triệu SMC/nhà máy/năm; Tạo thêm khoảng 80.000 việc làm.
Đầu tư theo thứ tự ưu tiên
Bên cạnh việc đưa ra định hướng về quy hoạch vùng, miền, đầu tư cơ sở sản xuất hàng dệt may, Vinatex cũng đưa ra định hướng chiến lược về sản phẩm. Ông Trần Quang Nghị - Tổng giám đốc Vinatex cho biết: Trong 10 năm tới, các mặt hàng chủ lực của ngành Dệt may vẫn là các sản phẩm truyền thống như nguyên liệu bông, xơ sợi tổng hợp, sợi các loại, vải dệt thoi, vải dệt kim và các sản phẩm may mặc.
Tuy nhiên, thứ tự và mức độ ưu tiên của các sản phẩm chủ lực là khác nhau, và căn cứ theo thực tế các thế mạnh của Dệt may Việt Nam hiện nay thì ưu tiên trước hết là tập trung phát triển và tăng cường cho ngành may xuất khẩu để tận dụng cơ hội thị trường. Đa dạng hóa và nâng cao đẳng cấp mặt hàng; tích cực thay đổi phương thức sản xuất kinh doanh từ gia công sang sử dụng một phần nguyên liệu trong nước, thay vì sản xuất theo đơn đặt hàng (FOB) hướng tới mục tiêu bán sản phẩm bao gồm cả thiết kế (ODM - Original Design Manufacturer) khoảng 20% vào năm 2020; đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ cho ngành may trong các hoạt động thiết kế thời trang, hỗ trợ nguồn cung ứng nguyên phụ liệu cho sản xuất kinh doanh.
Ưu tiên thứ hai là phát triển cây nguyên liệu (trọng tâm là cây bông), xơ sợi tổng hợp và phụ liệu, đồng thời đầu tư các nhà máy kéo sợi.
Và ưu tiên thứ ba là sản xuất vải và phụ liệu phục vụ may xuất khẩu. Trong sản xuất vải, khâu nhuộm và hoàn tất đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng và lòng tin với khách hàng. Đầu tư sản xuất vải cần lựa chọn công nghệ tạo sản phẩm có giá trị gia tăng cao, thân thiện môi trường.