IRV - Đúng như tuyên bố trước đó, ngày 5/8 S&P đã công bố hạ bậc tín nhiệm trái phiếu dài hạn của Chính phủ Mỹ, từ AAA+ xuống còn AA+, động thái này diễn ra chỉ 2 ngày sau khi Tổng thống Obama thuyết phục được lưỡng viện Quốc hội cho phép nâng trần nợ công thêm 2,1 ngàn tỷ USD để đảm bảo hoạt động của Chính phủ cho tới năm 2013, và cam kết cắt giảm thâm hụt ngân sách bớt 2,4 nghìn tỷ USD trong 10 năm tới.
Lý giải cho quyết định này, trong bản báo cáo đặc biệt của mình với tựa đề: “United States of America Long-term Rating Lower to ‘AA+’ on Political Risks and Rising Debt Burden; Outlook Negative”, công bố cùng ngày, S&P đã nêu một số nguyên nhân sau: (i) Các nhà hoạt định chính sách và các tổ chức chính trị tại Mỹ đã điều hành chính sách kinh tế thiếu hiệu quả và ổn định; đặc biệt trong đối phó với vấn đề ngân sách nói riêng và của cả nền kinh tế Mỹ nói chung; (ii) Thỏa thuận nâng trần nợ công lên mức 2,1 nghìn USD trong bản kế hoạch là chưa đủ để có thể giải quyết vấn đề thâm hụt ngân sách của Mỹ, theo S&P Chính phủ Mỹ cần phải cắt giảm khoảng 4 nghìn tỷ đô la trong 10 năm tới. S&P cũng cho biết, triển vọng xếp hạng tín nhiệm của Mỹ trong tương lai là khá xấu, và để ngỏ khả năng tiếp tục hạ bậc tín nhiệm trong vòng 16 – 18 tháng tới.
 
Trước động thái này của S&P, FED và các quan chức Mỹ cho rằng quyết định hạ bậc tín nhiệm của S&P là thiếu khách quan, đồng thời cho biết động thái này sẽ không tác động đến việc các ngân hàng và tổ chức tài chính khác đánh giá rủi ro trái phiếu và chứng khoán được đảm bảo bởi Chính phủ Mỹ. 

Lãnh đạo EU và một số nước nắm giữ nhiều trái phiếu Mỹ như Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp đã lên tiếng bày tỏ sự tin tưởng vào sự vững chắc của nền kinh tế Mỹ và nỗ lực giảm thâm hụt ngân sách của Mỹ; cho rằng quyết định trên của S&P không ảnh hưởng tới lòng tin của các nước này vào trái phiếu Chính phủ của Mỹ. Trong khi đó, Trung Quốc, nước đang nắm giữ số trái phiếu hơn 1 nghìn tỷ USD tiếp tục bày tỏ sự lo ngại đối với tình trạng nợ công của Mỹ; đồng thời yêu cầu Chính phủ Mỹ phải có biện pháp để đảm bảo an toàn cho số trái phiếu mà nước này đang nắm giữ và kêu gọi thế giới cần có một một đồng tiền dự trữ ổn định toàn cầu. 

Tác động từ việc S&P hạ bậc tín nhiệm của Mỹ còn có nhiều ý kiến đánh giá khác nhau về mức độ, phạm vi ảnh hưởng, tuy nhiên chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy rằng, hành động này sẽ: (i) làm suy giảm niềm tin của người dân, giới đầu tư về triển vọng kinh tế Mỹ nói riêng và kinh tế thế giới nói chung, đặc biệt trong bối cảnh nỗi lo ngại về cuộc khủng hoảng tại EU và tình trạng lạm phát leo thang tại nhiều nước Châu Á ngày một tăng cao thời gian qua; (ii) có thể gây ra hiện tượng bán tháo các loại cổ phiếu, trái phiếu trên thị trường chứng khoán Mỹ và thế giới để chuyển sang các kênh đầu tư an toàn hơn, đặc biệt là vàng; (iii) khiến cho các tổ chức, định chế tài chính của Mỹ đứng trước nguy cơ bị hạ bậc xếp hạng tín dụng, làm cho chi phí lãi vay tăng cao, tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất – kinh doanh, từ đó tác động tiêu cực tới triển vọng phục hồi kinh tế của Mỹ. 

Cụ thể, một phản ứng tức thời trước thông tin trên, trong phiên giao dịch ngày 8/8, thị trường chứng khoán toàn cầu đã đồng loạt sụt giảm mạnh; giá dầu cũng giảm tới gần 4%; trong khi đó giá vàng đã vượt 1.700 USD/Oz. 

Về lâu dài, để khôi phục và giữ được xếp hạng tín nhiệm cao, Mỹ cần giải quyết tận gốc vấn đề thâm hụt ngân sách và những bất ổn trong nội tại nền kinh tế như thâm hụt thương mại. Đặc biệt, cơ cấu thu – chi ngân sách cần thay đổi cho hợp lý. Xem xét lại các chương trình cắt giảm, miễn thuế thu nhập cá nhân, vốn được triển khai khá phổ biến từ thời G. Bush và nay là Obama, và các khoản chi cho an ninh quốc phòng, đặc biệt các cuộc chiến tranh tại Afghanistan, Iraq, Libya. 

Việc Mỹ bị S&P hạ bậc tín nhiệm sẽ khiến nhiều quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam cần nhìn nhận lại tình trạng nợ công của mình từ đó có những biện pháp và kế hoạch hành động cụ thể để kiểm soát nợ công, tránh những tác động tiêu cực đối với tăng trưởng kinh tế.