IRV - Với mục tiêu tiến tới xây dựng nông thôn mới trên phạm vi cả nước, Bộ Chính trị đã giao Ban Bí thư chỉ đạo xây dựng thí điểm mô hình nông thôn mới trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
Đề án về chương trình xây dựng thí điểm mô hình nông thôn mới, đã lựa chọn 11 xã có mức phát triển trung bình khá thuộc 11 tỉnh, thành phố, đại diện cho các vùng khác nhau của đất nước, gồm xã Thanh Chăn (huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên), Tân Thịnh (huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang), Hải Đường (huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định), Thụy Hương ( huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội ), Tam Phước (huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam), Tân Lập (huyện Đồng Phú, tỉnh Bình Phước), Gia Phổ (huyện Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh), Tân Hội (huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng), Tân Thông Hội (huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh), Mỹ Long Nam (huyện Cầu Ngang, tỉnh Trà Vinh), Định Hòa (huyện Gò Quao, tỉnh Kiên Giang).

Theo đó, tên cơ sở kế thừa các quy hoạch đã có, các xã điểm sẽ xây dựng phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn theo hướng dẫn tiêu chuẩn các bộ, ngành trung ương về hệ thống điện, đường giao thông, trường học, trạm y tế… Bên cạnh đó, là phát triển sản xuất hàng hoá và các hình thức tổ chức sản xuất phù hợp có hiệu quả để tăng thu nhập, nâng cao đời sống nhân dân. Nâng cao hiệu quả kinh tế hộ gia đình, các trang trại, tổ hợp tác. Xây dựng nông thôn có đời sống văn hoá tinh thần lành mạnh, phong phú giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, là nền tảng tinh thần vững chắc cho sự phát triển bền vững nông thôn. Việc phát triển kinh tế phải gắn với phát triển môi trường nông thôn xanh, sạch, đẹp, xây dựng các hầm biogas trong mỗi hộ gia đình, xây dựng các điểm thu gom rác thải… Một điều rất quan trọng trong xây dựng mô hình này là cần phải củng cố, nâng cao năng chất lượng hoạt động của các tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở...

Qua sơ kết chương trình xây dựng thí điểm mô hình nông thôn mới 6 tháng đầu năm chúng ta đã đạt được một số thành tựu đáng kể. Tất cả 11 xã đã hoàn thành quy hoạch chung, và đã hoàn thành được 902/1.188 công trình hạ tầng theo kế hoạch, đạt 76% kế hoạch đề ra. Các tiêu chí về giao thông, điện, thuỷ lợi, trường học, trạm xá ở các xã đều đạt khoảng 80% trở lên.

Trong hơn 2 năm qua, nhờ được đầu tư nhiều hơn về vốn tín dụng, được hỗ trợ về khuyến nông trên địa bàn 11 xã điểm đã xây dựng được khoảng 200 mô hình, dự án sản xuất nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ, thành lập mới 70 tổ hợp tác, 5 HTX, củng cố 10 HTX sản xuất dịch vụ sản xuất nông nghiệp, 70 câu lạc bộ khuyến nông, 10 doanh nghiệp nhỏ được thành lập mới và đầu tư vào địa bàn xã điểm…Công tác vệ sinh môi trường cấp nước sinh hoạt cũng được quan tâm. Tính đến nay, có gần 90% số hộ ở các xã điểm được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh. Nhìn chung các xã điểm đã thành lập đội thu gom, xử lý rác thải để bảo vệ môi trường môi sinh trong lành cho người dân.

Theo đánh giá của Ban chỉ đạo chương trình nông thôn mới, thì hình hài nông thôn mới theo 19 tiêu chí đã được hình thành ngày càng rõ rệt. Một điều đáng ghi nhận là thông qua các hoạt động xây dựng nông thôn mới, trình độ năng lực của đội ngũ cán bộ từ xã đến thôn được nâng lên một bước, nhận thức trong nhân dân đã có chuyển biến tích cực trong việc chủ động xây dựng phát triển mô hình kinh tế hộ gia đình theo hướng hiện đại để nâng cao mức sống người dân.

Tuy nhiên, để chương trình xây dựng nông thôn mới không chỉ dừng lại ở mô hình thí điểm rất cần sự phối hợp triển khai của các địa phương tạo nên sức mạnh tổng hợp, tạo thành phong trào thi đua xây dựng nông thôn mới sôi nổi, rộng khắp trong cộng đồng. Các địa phương cần phải huy động đa dạng các nguồn vốn để thực hiện chương trình bằng các nguồn vốn từ Chính phủ trong việc xây dựng giao thông nông thôn, thuỷ lợi, kiên cố hoá kênh mương, chương trình kiên cố hoá trường học. Chính quyền địa phương có phương án để thu hút, huy động nguồn vốn của các doanh nghiệp đầu tư vào chương trình phát triển công nghiệp, dịch vụ trên địa bàn. Cần có sự hỗ trợ tối đa các nguồn vốn tín dụng cho các gia đình tiến hành sản xuất mô hình kinh tế trang trại, kinh doanh.Và một điều đặc biệt quan trọng là cần phải sử dụng nguồn vốn một cách đúng mục đích, hiệu quả trong việc triển khai chương trình. Việc quản lý, sử dụng nguồn vốn phải được thực hiện theo đúng hướng dẫn của các bộ ngành chức năng như Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Có một thực tế là, trong xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội các cơ quan nhà nước chỉ hỗ trợ việc xây dựng quy hoạch, thiết kế, giám sát kỹ thuật, xây dựng đối với các công trình phức tạp, còn các công trình khác thì chủ yếu giao cho ban quản lý xã trực tiếp là chủ đầu tư, nhân dân trong xã là người thi công. Đây cũng là một thuận lợi, một phần tạo thêm thu nhập cho người dân địa phương, tạo sự thuận lợi trong quản lý, sử dụng sau này. Tuy nhiên, đây cũng sẽ gây nên tình trạng, nếu quản lý không chặt, nguồn vốn đầu tư vào công trình sẽ bị rút, điều đó đồng nghĩa với việc các công trình xây dựng sẽ bị kém chất lượng. Để hạn chế được tình trạng này địa phương cần phải có sự phân công cán bộ phụ trách, quản lý có trình độ chuyên môn. Có như vậy, việc đầu tư vào xây dựng các xã điểm mới phát huy được hiệu quả.

Với một đất nước nông nghiệp như nước ta thì chương trình xây dựng nông thôn mới là một chủ trương rất đúng đắn. Vấn đề là không chỉ dừng lại là mô hình điểm mà cần phải nhân rộng trong cả nước. Để mô hình này triển khai hiệu quả, thiết nghĩ các bộ, ngành liên quan cần phải phối hợp chặt chẽ với địa phương trong việc quản lý, giám sát việc sử dụng nguồn vốn đầu tư. Có như vậy, mô hình này mới được triển khai sâu rộng, và hiệu quả trên thực tế. 

Quyết định Phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 – 2020